Uniwersytet Jagielloński
Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej

Zakład Hydrologii

30-387 Kraków, ul. Gronostajowa 7

1970 - 2020
50 lat Zakładu Hydrologii

  Skład osobowy

  Historia

  Byli wśród nas


  Projekty

  Publikacje


  Z życia Zakładu

  Ogłoszenia

  Pliki do pobrania

dr hab.
Alicja Tlałka
(1937-2002)

Dr hab. Alicja Tlałka urodziła się 27 marca 1937 r. w Krakowie, gdzie spędziła kilka pierwszych lat swojego dzieciństwa. Tu rozpoczęła naukę w szkole podstawowej, którą ukończyła we Wrocławiu. W roku 1951 powróciła do Krakowa, gdzie kontynuowała edukację w Technikum Pocztowym, sfinalizowaną dyplomem "Przodownika Nauki i Pracy Społecznej". W 1954 r. podjęła studia geograficzne na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego, w 1959 r. uwieńczone uzyskaniem tytułu magistra geografii fizycznej. Jej praca magisterska pt. Stosunki hydrograficzne dorzecza Będkówki, Kobylanki, Bolechówki i Kluczwody została oceniona na bardzo dobrze. Po ukończeniu studiów rozpoczęła pracę w szkole podstawowej w charakterze nauczycielki, lecz po trzech latach znalazła się znowu w Uniwersytecie Jagiellońskim - już jako doktorantka Studium Doktoranckiego w Katedrze Geografii Fizycznej, gdzie po upływie czterech lat, tj. w roku 1966, została zatrudniona na stanowisku starszego asystenta. W 1968 r. obroniła pracę doktorską pt. Obieg wody w zrębowym obszarze wyżynnym na przykładzie dorzecza Rudawy, której promotorem był Mieczysław Klimaszewski. Za pracę tą otrzymała nagrodę Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego III stopnia. Rok po obronie pracy doktorskiej, tj. 1 października 1969, została powołana na stanowisko adiunkta w Katedrze Geografii Fizycznej IG UJ, i na tym stanowisku pozostawała przez 15 lat - aż do momentu opuszczenia Instytutu Geografii UJ (tj. do 30 września 1984). Półtora roku wcześniej obyło się kolokwium habilitacyjne, na którym została przedstawiona praca pt. Geograficzne zróżnicowanie niżowek w dorzeczu Górnej Wisły. W czerwcu 1983 r. CKK ds. Kadr Naukowych zatwierdziła uchwałę w sprawie nadania Alicji Tlałce stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk geograficznych w zakresie hydrologii. Zmarła 18 grudnia 2002 r. po długiej i ciężkiej chorobie. Została pochowana na cmentarzu w Batowicach położonym w północnej części Krakowa.

Kariera naukowa Alicji Tlałki trwała osiemnaście lat. W tym czasie, Alicja Tlałka - oprócz pracy naukowo-badawczej - prowadziła także działalność dydaktyczną i organizacyjną.

Już będąc słuchaczem Studium Doktoranckiego IG UJ, Alicja Tlałka opublikowała w Zeszytach Naukowych UJ (1963) najważniejsze wyniki swojej pracy magisterskiej. W dalszej pracy naukowo-badawczej  Alicja Tlałka skupiła się na obiegu wody na krasowym obszarze wyżynnym o budowie zrębowej z uwzględnieniem dynamiki krążenia, przestrzennego zróżnicowania zjawisk wodnych oraz cech fizyczno-czemicznych wody. Efektem tych badań była praca doktorska oraz artykuły opublikowane w Przeglądzie Geograficznym (1967, 1968), Zeszytach Naukowych UJ (1967, 1970) i Dokumentacji Geograficznej (1969) oraz  Bulletin de l'Academie Polonaise des Sciences (1969).

Na początku lat 70. Alicja Tlałka brała udział w pracach interdyscyplinarnego zespołu "Człowiek i środowisko",  realizującego tematy badawcze dla potrzeb planowania przestrzennego. W ramach tej działalności wykonała opracowanie pt. Zagadnienie biofizycznych stref ochronnych aglomeracji krakowskiej dla Miejskiej Pracowni Urbanistycznej miasta Krakowa oraz mapę dotyczącą zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych oraz deficytów wody na obszarze aglomeracji krakowskiej (1972).

Ważny nurt badawczy, w którym Alicja Tlałka uczestniczyła  w  połowie lat 70. stanowiła problematyka tworzenia map hydrograficznych -  w szczególności map odpływu. Wraz z Antonim Dobiją, Ireną Dynowską oraz Kazimierzem Trafasem brała udział w przygotowaniu projektu barwnej mapy hydrograficznej świata w skali 1:2 500 000 na przykładzie Polski, który został przedstawiony na Międzynarodowym Kongresie Geograficznym w Moskwie w 1976 r.

Kolejnym tematem, któremu Alicja Tlałka poświęciła następne lata swojej pracy badawczej był - ważny m.in. z punktu widzenia gospodarki wodnej - problem przepływów niskich. Wyniki badań zostały zawarte w rozprawie habilitacyjnej (1982), w której Autorka przedstawiła zmienność odpływu niżówkowego w czasie lata, zróżnicowanie przestrzenne niżówek, warunki ich powstawania oraz dokonała typologii niżówek w dorzeczu górnej Wisły. Ten temat badawczy został zasygnalizowany we wcześniejszych publikacjach Alicji Tlałki dotyczących metod wyznaczania granicznych wartości niżówek (Przegląd Geofizyczny, Zeszyty Naukowe UJ; 1979) oraz związku niżówek z wybranymi elementami środowiska geograficznego (Przegląd Geofizyczny 1982). W pracach Autorka zwróciła m.in. uwagę na konieczność budowy niewielkich zbiorników retencyjnych umożliwiających gromadzenie wody na obszarach górskich we wschodniej części dorzecza górnej Wisły, gdzie niżówki letnie są szczególnie głębokie.

Nową metodą badawczą wprowadzoną w latach 60. w ośrodku krakowskim było kartowanie hydrograficzne, któremu Alicja Tlałka (wraz z K. Wit-Jóźwik)  poświęciła jedno z opracowań (Zeszyty Naukowe UJ, 1978). Ważną pozycją w dorobku naukowym Alicji Tlałki był dwutomowy skrypt podstawowego kursu hydrografii pt. Hydrografia, napisany przy współudziale autorskim Ireny Dynowskiej, wydany przez Wydawnictwo UJ (1978). Pierwszy tom został poświęcony potamologii i hydrogeologii, natomiast drugi - limnologii, glacjologii, oceanografii, bilansowi wodnemu oraz cechom fizyczno-chemicznym wód. Skrypt odznacza się bogatą szatą graficzną ilustrującą i objaśniającą opisywaną problematykę. Cztery lata później został on wydany przez PWN w formie jednotomowego podręcznika. Zarówno skrypt, jak i podręcznik, do dziś służą jako podstawowy i obligatoryjny materiał do kursu z hydrologii studentom geografii zarówno na studiach dziennych, jak i zaocznych. W swoim dorobku, Alicja Tlałka posiada również pozycje na temat problematyki prac wykonywanych w Zakładzie Hydrografii UJ, które opublikowała w Gospodarce Wodnej (1973) oraz Hydrografii Polskiej (1977, 1990).

Możliwość pogłębienia swoich zainteresowań badawczych miała Alicja Tlałka podczas miesięcznego pobytu w Uniwersytecie  Łomonosowa w Moskwie w 1969 r. oraz w czasie krótkoterminowego wyjazdu do Belgii w 1976 r. a także dzięki kontaktom z jednym z czołowych hydrologów europejskich - Reinerem Kellerem, który gościł w IG UJ w 1977 r.

Pracą  dydaktyczną Alicja Tlałka zajmowała się już będąc doktorantką w Katedrze Geografii Fizycznej Instytutu Geografii UJ. Prowadziła wówczas ćwiczenia i praktyki terenowe z hydrografii dla studentów II roku geografii, wykłady dla studentów archeologii i etnografii, zaś w późniejszych latach - zajęcia z potamologii i gospodarki wodnej na studiach dziennych oraz z hydrografii na studiach zaocznych. W jednej z opinii z lat 80., Irena Dynowska - ówczesny kierownik Zakładu Hydrografii IGUJ pisała: "Dr Alicja Talłka jest bardzo sumienna, pracowita, obowiązkowa, systematyczna. Potrafi sobie dobrze zorganizować warsztat pracy. Jest odpowiedzialnym pracownikiem naukowo-dydaktycznym. Wykazuje duży zapał do pracy. Zajęcia dydaktyczne realizuje bardzo sumiennie i dobrze. (...)  Studenci bardzo wysoko ocenili poziom tych zajęć. Dr Alicja Tlałka ma bezpośredni i życzliwy stosunek do studentów". Alicja Tlałka była również opiekunem prac magisterskich.

Działalność organizacyjna Alicji Tlałki przejawiała się m.in. w uczestnictwie w pracach komisji rekrutacyjnych, w których  pełniła funkcję egzaminatora oraz w pracach organizacji naukowych. Już od 1969 Alicja Tlałka została członkiem Komisji Nauk Geograficznych PAN w Krakowie. Była także członkiem Polskiego Towarzystwa Geofizycznego (oddz. w Krakowie), gdzie w latach 1976-1983 pełniła funkcję sekretarza. Przez kilka lat należała do Związku Nauczycielstwa Polskiego. W roku 1971 aktywnie uczestniczyła w przygotowaniu Ogólnopolskiej Konferencji Hydrograficznej organizowanej przez Zakład Hydrografii UJ przy współudziale Komisji Hydrograficznej PTG - w tym - wycieczek konferencyjnych na obszar wyżyn, będących terenem wieloletnich badań Zakładu Hydrografii IG. Alicja Tlałka pełniła także funkcje społeczne, jako sekretarz Komisji Stypendialnej IG UJ oraz członek Wydziałowej Komisji Stypendialnej.

Alicja Tlałka poprosiła o zwolnienie z Instytutu Geografii na początku lat 80. Jej prośba podyktowana była względami rodzinnymi. Wyjechała do USA, skąd po pewnym czasie wróciła mając już poważne kłopoty zdrowotne. W ostatnich latach swojego życia bardzo dzielnie zmagała się z ciężka chorobą. Ci, którzy Ją pamiętają sprzed dwudziestu lat, mają w oczach jej uśmiechniętą twarz wyrażającą życzliwość, radość istnienia i gotowość niesienia pomocy innym.

©IGiGP UJ